Doradztwo termomodernizacyjne dla mieszkańców

WYZWANIE:

Jak pomóc najuboższym mieszkańcom gminy w zrealizowaniu inwestycji termomodernizacyjnej, tak aby faktycznie mogły skorzystać z programów wsparcia i ograniczyć negatywny wpływ na zdrowie?

OPIS

Gmina Godów od lat boryka się z problemem ograniczania niskiej emisji, stanowiąc czołowe miejsce w rankingach ogólnopolskich i europejskich.

Jakość powietrza atmosferycznego na terenie gminy Godów jest warunkowana przez charakter urbanistyczny gminy. Dominuje zabudowa jednorodzinna, źródła ciepła w  decydowanej większości stanowią indywidualne kotłownie węglowe.

Jakość powietrza jest kształtowana przez kilka czynników:

  • Emisje z kotłowni indywidualnych (w tym kotłowni w budynkach użyteczności publicznej).
  • Emisje z pobliskiej elektrowni węglowej Dětmarovice.
  • Emisje z ruchu pojazdów silnikowych w ruchu lokalnym i tranzytowym.

Kotły, piece na węgiel i miał węglowy stanowią główne źródła energii cieplnej w budynkach mieszkalnych. Pomimo że cała gmina jest w zasięgu dystrybucyjnej sieci gazowej, gaz ziemny używany jest do ogrzewania w mniejszości. W gminie nie ma kotłowni centralnych ani systemu centralnej dystrybucji ciepła, dlatego również szkoły oraz inne budynki użyteczności publicznej ogrzewane są głównie za pomocą instalacji wykorzystujących węgiel. Sumaryczny udział węgla w strukturze paliw wykorzystywanych na terenie gminy oszacowano na ok. 90%. Na terenie gminy działa stacja monitorowania powietrza, która potwierdza wysokie poziomy zanieczyszczenia powietrza. Średnie roczne stężenia pyłu zawieszonego PM10 mieściły się w roku 2013 w przedziale od 74% do 145% poziomu dopuszczalnego. Punkt pomiarowy na terenie Godowa wykazuje systematycznie bardzo wysokie stężenie pyłu zawieszonego PM10. Przekroczenia dobowe w roku 2013 zostały odnotowane 123 razy przy wartości dopuszczalnej 35. Ustawicznie były też przekraczane wartości dopuszczalne stężenia benzopirenu. W roku 2013 sektor publiczny zużył ok. 3290 MWh energii finalnej, z tego 1083 MWh energii elektrycznej oraz 2207 MWh energii cieplnej oraz spowodował emisję 1562 ton dwutlenku węgla. Sektor gospodarczy zużył sumarycznie 8497 MWh energii, tego 1500 MWh energii elektrycznej i 6996 MWh energii cieplnej oraz wyemitował 2986 ton CO2. Sektor mieszkalny wraz z rolnictwem był konsumentem 110566 MWh energii cieplnej oraz 10982 MWh energii elektrycznej. Spowodował sumaryczną emisję 43385 ton dwutlenku węgla. W transporcie, liczonym jako całość, sumarycznie zużyto 28597 MWh energii oraz wyemitowano 7422 ton dwutlenku węgla. Łącznie w gminie zostało zużyte ok. 161 tys. MWh energii finalnej, z tego prawie 13,5 tys. MWh energii elektrycznej, 28,5 tys. MWh energii w transporcie oraz 120 tys. MWh energii cieplnej. Emisja całkowita wyniosła ponad 55,3 tys. ton dwutlenku węgla.

Mieszkańcy nie posiadają odpowiedniej wiedzy na temat skutków niskiej emisji, jej wpływu na jakość życia, a przede wszystkim na zdrowie zarówno osób starszych, jak i dzieci. Ignorowanie bądź bagatelizowanie problemu niskiej emisji można dostrzec co roku. Brak spadku emitowanego smogu na terenie gminy Godów pomimo podejmowanych przez Gminę działań zarówno tych związanych z dotacjami do wymiany źródeł ciepła, jak i działań edukacyjnych odzwierciedla poziom bagatelizowania wpływu niskiej emisji na mieszkańców. Zdiagnozowano także niski poziom świadomości wśród mieszkańców dotyczący możliwości w zakresie działań ekologicznych, związanych z pozyskiwaniem środków zewnętrznych na działania z zakresu termomodernizacji, oszczędzania wody, energii itp. Wiedza mieszkańców w tym zakresie jest niepełna, a w niektórych grupach społecznych znikoma. Mieszkańcy nie angażują się w kampanie społeczne, nie biorą także udziału w ankietyzacjach. Ponadto do końca nie są świadomi, jakie obowiązki nakłada na nich wprowadzona ustawa antysmogowa. Zauważono także, że mieszkańcy nie bardzo orientują się, gdzie można znaleźć informacje dotyczące możliwości pozyskania dofinansowania, a tym samym nie znają zasad realizacji dofinansowań z programów rządowych czy gminnych oraz wymagań z nimi związanych. Gmina nie posiada inwentaryzacji budynków w zakresie potrzeb związanych z działaniami termomodernizacyjnymi, co uniemożliwia doprecyzowania strategii działania w zakresie wsparcia finansowego, jak i edukacyjnego mieszkańców oraz ich angażowania w możliwe, dostępne dla konkretnego przypadku formy wsparcia, m.in. poprzez uczestnictwo w projektach z zakresu ograniczania niskiej emisji dostępnych dla mieszkańców gminy Godów.

Źródło: Urząd Gminy Godów; Raport: https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/dbaj-o-zdrowie-nie-oddychaj.html,https://aero7.pl/aktualnosci/najbardziej-zanieczyszczone-miasta-polski-i-europy,

https://www.polskialarmsmogowy.pl/polski-alarm-smogowy/aktualnosci/szczegoly,najbardziej-rakotworcze-powietrze-w-polsce–pas-prezentuje-ranking-miast,1629.html

DOTYCHCZASOWE SPOSOBY ROZWIĄZYWANIA PROBLEMU:

Gmina Godów w latach 2015–2018 prowadziła kampanie edukacyjne dla mieszkańców z zakresu ekologii i zdrowia oraz organizowała spotkania informacyjne dla mieszkańców w zakresie ekologicznych metod palenia.

W przeciągu ostatnich dwóch lat w przedszkolach na terenie gminy zainstalowano urządzenia do pomiaru jakości powietrza, tak aby najmłodsi mieszkańcy mogli przebywać na powietrzu, które nie będzie dla nich szkodliwe.

Od 1 września 2020 roku w Gminie Godów otwarto punkt konsultacyjny programu „Czyste dla mieszkańców Gminy”, w ramach którego mieszkańcy mogą uzyskać informacje oraz pomoc w zakresie wypełnienia i składania wniosku o dofinansowanie.

Gmina Godów angażowała się i uczestniczyła w akcjach „Mobilne biuro Czystego Powietrza”; prowadziła kampanię „Nie truj sąsiada” w ramach działań całego Subregionu Zachodniego na rzecz walki z niską emisją. Ponadto pracownicy Urzędu Gminy uczestniczyli w szkoleniach dotyczących problemu niskiej emisji.

Wśród mieszkańców przeprowadzona została także ankietyzacja dotycząca planów związanych z wymianą źródeł ciepła oraz innych potrzeb mieszkańców związanych z ekologią, m.in. działań w zakresie oszczędności energii czy chęci skorzystania z programów, np. „Stop Smog”, który jak dotąd spotyka się z małym zainteresowaniem.

Gmina Godów od lat prowadzi także działania związane z ograniczeniem niskiej emisji. Opracowywany jest Program Ograniczenia Niskiej Emisji na poszczególne lata, który zakłada udzielanie dotacji mieszkańcom do wymiany kotłów na urządzenia ekologiczne. Zakres ilościowy działań w danym roku dyktują możliwości budżetowe Gminy. Mieszkańcy często korzystają z tej formy wsparcia, jednakże napotykają oni na problemy związane ze zbyt dużą ilością formalności, np. związanych z wykonaniem wewnętrznej instalacji gazowej.

  • ZAMAWIAJĄCY:

    Gmina Godów

WAŻNE INFORMACJE:

Najtrudniej dotrzeć w zakresie świadomości proekologicznej, uwarunkowań prawnych oraz możliwych form wsparcia planowanych działań do ludzi najuboższych.

Przeprowadzane ankietyzacje na potrzeby pisanego Planu Gospodarki Niskoemisyjnej czy Programu Ograniczenia Niskiej Emisji spotkały się ze znikomym odzewem, podobnie jak przeprowadzone rozeznanie dotyczące chęci uczestnictwa w programie „Stop Smog” dedykowanym dla osób objętych ubóstwem energetycznym. Z uwagi na fakt, że niewystarczające okazały się formy dotarcia do mieszkańców praktykowane przez rozprowadzanie ulotek, broszur informacyjnych, konieczne byłoby stworzenie innowacyjnej formy dotarcia do mieszkańców.

Oczekiwanym celem byłoby wyszukanie instrumentów inwestycyjnych, komponentów doradczych i edukacyjnych charakteryzujących się podejściem indywidualnym do osób ubogich energetycznie, skutkujących podjęciem działań i docelowo spadkiem niskiej emisji na terenie gminy.