Wsparcie kobiet w powrocie na rynek pracy po urlopie macierzyńskim

WYZWANIE:

Jak pomóc matkom rozwiązać problem powrotu na rynek pracy po urlopie macierzyńskim, po to, by miały zapewnione poczucie niezależności i stabilności finansowej oraz samorozwoju?

OPIS

Obserwacje prowadzone za granicą i w Polsce od lat pokazują złożony problem powrotu kobiet po urlopie macierzyńskim na rynek pracy. W przypadku województwa śląskiego szczególnie niepokojące wydają się dane dotyczące niższej od średniej krajowej aktywności zawodowej kobiet [1]. Na powyższą sytuację nakładają się między innymi czynniki związane z:

  • Ograniczonym dostępem do bezpłatnych usług opiekuńczych oraz funkcjonowaniem świadczeń dla osób wychowujących dzieci.
  • Społecznie akceptowanym i stosowanym podziałem obowiązków w rodzinie (zwłaszcza w zakresie sprawowania opieki nad dziećmi i osobami starszymi) oraz poza rodziną, który przypada na kobiety.

Kolejnym czynnikiem wpływającym na zmniejszenie aktywności kobiet z rynku pracy jest „Program Rodzina 500+”. Działanie to nie tylko zwiększyło odpływ z zatrudnienia i bezrobocia, ale przede wszystkim przeniosło kobiety do bierności zawodowej. W obecnym kształcie system świadczeń rodzinnych w Polsce powoduje nieopłacalność podejmowania pracy przez część rodziców, szczególnie jeśli weźmie się pod uwagę koszt zapewnienia opieki dzieciom w żłobkach i przedszkolach oraz inne koszty wiążące się z podjęciem zatrudnienia. Według modelu podaży pracy prezentowanego podczas seminarium „»Rodzina 500+« a sytuacja kobiet na rynku pracy” organizowanego przez Instytut Badań Strukturalnych program ograniczy zatrudnienie o około 235 tys. osób w okresie kilku lat, a ograniczenie aktywności w największym stopniu dotyczyć będzie kobiet (230 tys.) – głównie tych z niższym lub średnim wykształceniem oraz mieszkających na wsi lub w małym mieście [2].

Od strony osobistej i psychologicznej warto przytoczyć wyniki badań zrealizowanych przez ARC Rynek i Opinia dla Pracuj.pl. Raport wyraźnie wskazuje zarówno aspiracje i chęci, jak i obawy oraz trudności dotykające młodych rodziców, głównie z wyższym wykształceniem. Z jednej strony chcą się rozwijać zawodowo, z drugiej – boją się powrotu na rynek pracy po przerwie poświęconej na pierwszy etap wychowania dziecka. Ponadto we wspomnianym dokumencie można przeczytać, że motywacje kobiet związane z powrotem do aktywności zawodowej dotyczą przede wszystkim kwestii finansowych, społecznych oraz ambicjonalnych. Za główny motywator decydujący o powrocie na rynek pracy uznano kwestie finansowe. Z jednej strony sytuacja finansowa nie pozwala kobietom zostać z dzieckiem w domu (48% wskazań), z drugiej nie chcą tracić niezależności finansowej. Poza wyżej wspomnianymi motywacjami przebadani rodzice wracający na rynek pracy kierują się chęcią samorozwoju – wskazywali ją równie często, co niezadowalającą sytuacją finansową. Nie bez znaczenia jest także obawa, że wypadną z rynku na dłuższy czas – taki powód powrotu do pracy podało 18% respondentów. Do najczęstszych powodów do niepokoju wskazywanych przez badane matki należą obawa o efektywność pracy po przerwie oraz jakość wykonywania obowiązków służbowych w obliczu łączenia ich z wychowaniem dziecka [3]. Kobiety zapytane o najczęstsze przeszkody związane z pogodzeniem pracy z wychowaniem dziecka wskazały: konieczność wyboru między zaangażowaniem w życie rodzinne a zawodowe (72%), zbyt mało czasu na przebywanie z bliskimi (68%), brak możliwości pełnego uczestnictwa w życiu dziecka (60%) [4].

Źródło: [1]  STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO „ŚLĄSKIE 2030”. ZIELONE ŚLĄSKIE; [2] „Rodzina 500+” a sytuacja kobiet na rynku pracy, https://ibs.org.pl/events/rodzina-500-a-sytuacja-kobiet-na-rynku-pracy/; [3] Rodzice w pracy. Życie na pełen etat. Raport Pracuj.pl Badanie zrealizowane przez ARC Rynek i Opinia; 4] Kobiety na rynku pracy 2019, Hays 2019.

DOTYCHCZASOWE SPOSOBY ROZWIĄZYWANIA PROBLEMU:

W literaturze i praktyce do najczęściej przytaczanych sposobów zniwelowania problemu powrotu matek na rynek pracy zalicza się: uelastycznienie czasu pracy, możliwość pracy zdalnej lub zwiększenie jej wymiaru, przedszkola przyzakładowe, dodatkowy urlop, paczki okazjonalne, opieka medyczna dla dzieci. Co ciekawe dla co czwartej badanej Polki urlop macierzyński to czas na rozważenie zmiany zawodowej: otwarcia własnej działalności czy przebranżowienia się (łącznie 25%). Warto zwrócić uwagę, że ta liczba w dużym stopniu pokrywa się z ostatecznymi decyzjami badanych Polek. 26% z nich po powrocie na rynek pracy rzeczywiście zmienia pracodawcę lub otwiera własną działalność. Dysproporcję między planami a rzeczywistością widać jednak w przypadku decyzji o „pójściu na swoje”. O ile przed urlopem aż 15% matek myślało o otwarciu własnej działalności, to na ten krok ostatecznie decyduje się tylko 5% z nich [3].

Na istotny wpływ technologii, w kontekście rozważanego problemu, zwraca uwagę raport Accenture „Getting to Equal: How Digital is Helping Close the Gender Gap at Work”. Wskazuje on, że nowe technologie wspierają kobiety zarówno w walce o równość w środowisku pracy, jak i w powrocie na rynek. Umiejętność swobodnego poruszania się po świecie technologii niweluje bariery powstrzymujące wiele kobiet od podjęcia pracy, pozwalając im na wykonywanie obowiązków z domu. Autorzy raportu podkreślają również, że płynność cyfrowa, rozumiana jako umiejętność korzystania z różnych technologii, usuwa wiele barier, które zdaniem kobiet niepracujących uniemożliwiają im pracę. Ponadto blisko 60% kobiet, które obecnie nie są zatrudnione, stwierdziło, że home office lub uelastycznienie czasu pracy pomogłyby im ponownie odnaleźć się na rynku. Jedna z ciekawszych danych prezentowanych w dokumencie mówi o tym, że 71 % respondentów, zarówno kobiet, jak i mężczyzn, twierdzi, że „cyfrowy świat wzmocni pozycję naszych córek”. Najwyraźniej zmiany, które obserwujemy w życiu kobiet w wyniku płynności cyfrowej, już nie znikną i staną się bardziej widoczne w przyszłych pokoleniach [5].

Żródło: [3] Rodzice w pracy. Życie na pełen etat. Raport Pracuj.pl Badanie zrealizowane przez ARC Rynek i Opinia [5] Getting Equal : How Digital is Helping Close the Gender Gap at work?, Accenture 2016

  • ZAMAWIAJĄCY:

    Fundacja STAJNIA (Siemianowice Śląskie)

WAŻNE INFORMACJE:

Brak informacji o skali potrzeb tego rodzaju.